2. Sınıf Arkadaşlık İlişkilerimiz Süreç Testi – Online Çöz

Arkadaşlık, iki kişinin birbirine karşı davranışlarıyla güçlenen bir ilişkidir. Okulda söylediğimiz sözler ve yaptığımız hareketler hem arkadaşımızı hem de bizi etkiler. Bir arkadaşımız konuşurken onu dikkatle dinlemek, kendisini değerli ve anlaşılmış hissetmesine yardımcı olur. Biz de onun anlattıklarını öğrendiğimiz için mutlu olabiliriz. Sözünü kesmek ya da söylediklerini önemsememek ise arkadaşımızın üzülmesine veya konuşmak istememesine neden olabilir. Bu nedenle arkadaşlarımızla iletişim kurarken nazik olmak, göz teması kurmak ve sıramızı beklemek önemlidir. Karşılıklı saygı, arkadaşların birbirine güvenmesini sağlar.

Paylaşmak ve birlikte oyun oynamak da arkadaşlık ilişkilerini olumlu etkiler. Örneğin, oyun sırasında herkesin katılmasına fırsat vermek, kurallara uymak ve oyuncakları sırayla kullanmak birlikte eğlenmemizi sağlar. Bir arkadaşımızın kalemi olmadığında yedek kalemimizi paylaşabiliriz. Bu davranış arkadaşımızı sevindirirken bize de yardımseverlik ve mutluluk duygusu verir. Ancak oyunda sürekli kendi istediğimizin yapılmasını istemek ya da eşyaları izinsiz almak anlaşmazlık çıkarabilir. Böyle durumlarda arkadaşımız kızabilir veya üzülebilir; biz de oyunun bozulmasına üzülürüz. Düşüncelerimizi sakin biçimde söylemek ve ortak bir çözüm aramak, sorunu büyütmeden çözmeye yardım eder.

Yardımlaşma, arkadaşlık bağını güçlendiren davranışlardan biridir. Sınıf etkinliğinde zorlanan bir arkadaşımıza nasıl yapacağını göstermek, düşen eşyalarını toplamasına yardım etmek veya onu oyuna davet etmek güzel örneklerdir. Yardım alan kişi kendisini yalnız hissetmez; yardım eden kişi de faydalı olduğunu fark ederek sevinir. Bununla birlikte, yardım ederken arkadaşımızın neye ihtiyaç duyduğunu sormak ve onun yerine her şeyi yapmamak gerekir. Çünkü herkes kendi işini öğrenme fırsatı bulmalıdır. Gün içinde davranışlarımızın başkalarında hangi duyguları oluşturduğunu düşünmek, daha dikkatli seçimler yapmamızı sağlar. Dinlemek, paylaşmak, birlikte hareket etmek ve yardımlaşmak karşılıklı güveni artırır; böylece sınıfta herkesin kendini güvende ve kabul edilmiş hissettiği bir arkadaşlık ortamı oluşur.

Arkadaşlık, birlikte oyun oynamaktan ve güzel zaman geçirmekten daha fazlasıdır. Arkadaşlarımızın yanında mutlu, güvende ve değerli hissetmemizi sağlayan davranışlar ilişkilerimizi güçlendirir. Okula geldiğimizde arkadaşlarımıza gülümseyerek selam vermek, onların fark edildiğini ve önemsendiğini gösterir. Konuşurken nazik sözler kullanmak, arkadaşımızın duygularını düşünmek demektir. Alay etmek veya kırıcı sözler söylemek yerine, anlaşılır ve kibar bir dille konuşabiliriz. Böylece herkes kendini rahatça ifade edebilir.

Bir arkadaşımız konuşurken onu dikkatle dinlemek ve sözünü bitirmesini beklemek önemlidir. Söz sırasına uymak, herkesin düşüncesinin değerli olduğunu anlatır. Sınıfta veya oyunda sıramızı beklediğimizde arkadaşlarımız da bize güven duyar. Oyuncaklarımızı, boya kalemlerimizi ya da kitaplarımızı uygun olduğunda paylaşmak birlikte çalışmayı ve eğlenmeyi kolaylaştırır. Paylaşırken eşyaları özenli kullanmak ve sahibine geri vermek de sorumluluklarımız arasındadır.

Oyun oynarken bir arkadaşımızın dışarıda kaldığını fark edersek onu oyuna davet edebiliriz. “İstersen bizimle oynayabilirsin” demek, onun kendisini grubun bir parçası hissetmesine yardımcı olur. Bir arkadaşımızın çantası ağırsa, bir etkinliği anlamakta zorlanıyorsa ya da üzgün görünüyorsa ihtiyaç duyduğu yardımı nazikçe sunabiliriz. Yardım ederken onun yerine her şeyi yapmak yerine, yapabileceği işleri birlikte tamamlamak daha iyi olabilir. Arkadaşımız yardım istemediğinde de kararına saygı göstermeliyiz.

Her arkadaşımızın sevdiği oyunlar, düşünceleri ve özellikleri farklı olabilir. Bu farklılıkları kabul etmek, herkesin olduğu gibi değerli olduğunu gösterir. Bir arkadaşımız bizimle aynı şeyi düşünmediğinde onu dinleyebilir, sakin biçimde kendi fikrimizi paylaşabiliriz. Bu davranışlar tekrarlandıkça arkadaşlarımız birbirlerine daha çok güvenir. Güven, verilen sözleri tutmak, sırları izinsiz anlatmamak ve arkadaşımıza dürüst davranmakla gelişir. Selam vermek, paylaşmak, dinlemek ve destek olmak küçük görünse de arkadaşlıkları zaman içinde daha sağlam ve güzel hâle getirir. Böylece sınıfta kendimizi daha huzurlu hisseder, birlikte öğrenmekten ve oyun oynamaktan keyif alırız.

Arkadaşlık ilişkilerinde herkesin kendini güvende, değerli ve mutlu hissetmesi önemlidir. Ancak bazı davranışlar bu duyguları zedeleyebilir. Örneğin bir arkadaşın görünüşüyle, yaptığı bir hatayla ya da konuşma biçimiyle alay etmek onu üzebilir. “Sen bunu hiç beceremiyorsun” gibi kırıcı sözler söylemek, kişinin kendini yetersiz hissetmesine yol açabilir. Şaka yaparken bile arkadaşımızın nasıl hissettiğini düşünmeliyiz. Bir söz ona komik değil, incitici geliyorsa davranışımızı değiştirmemiz gerekir. Hata yaptığımızı fark ettiğimizde özür dilemek ve aynı sözü tekrarlamamak, arkadaşımıza değer verdiğimizi gösterir.

Bir arkadaşımızı oyuna almamak, onun kendisini yalnız ve dışlanmış hissetmesine neden olabilir. Oyunun kurallarını birlikte belirlemek ve mümkün olduğunca herkese katılma fırsatı vermek daha iyi bir seçimdir. Başkasının kalemini, silgisini ya da oyuncağını izin almadan kullanmak da doğru değildir. Arkadaşımız eşyasının kaybolacağından veya zarar göreceğinden kaygılanabilir ve bize güveni azalabilir. Bir eşyaya ihtiyacımız olduğunda önce sahibine sormalı, kullanmamıza izin verirse özenle kullanıp geri vermeliyiz. Böylece hem başkasının hakkına saygı gösterir hem de aramızdaki güveni koruruz.

Sürekli söz kesmek, arkadaşımızın düşüncelerinin önemsenmediğini hissettirebilir. Konuşan kişiyi dinlemek, sıramızı beklemek ve onun sözünü bitirmesine izin vermek saygılı bir iletişim kurmamıza yardımcı olur. Oyuncakları, boya kalemlerini veya görevleri hiç paylaşmamak da arkadaşlarımızda öfke ya da üzüntü oluşturabilir. Her şeyi vermek zorunda değiliz; ancak ortak kullanılan malzemeleri sırayla kullanmayı önerebiliriz. Bu davranışlar bir kez olduğunda bile arkadaşımızı etkileyebilir, sık sık tekrarlandığında ise arkadaşlık ilişkisi zayıflayabilir. Bir arkadaşımız bizimle oynamak istemeyebilir veya yanında rahat hissetmeyebilir. Bu yüzden davranışlarımızın başkalarında nasıl duygular oluşturduğunu düşünmeliyiz. Kendimize “Bana böyle davransalar ne hissederdim?” diye sormak doğru seçimi yapmamıza yardım eder. Nazik olmak, dinlemek, izin istemek ve paylaşmak, arkadaşlık bağlarını güçlendirir.

Arkadaşlık ilişkilerini değerlendiren süreç testi, öğrencilerin yalnızca doğru davranışı tanımasını değil, davranışların başkaları üzerindeki etkisini düşünmesini de destekler. Sorular kısa, açık ve ikinci sınıf düzeyine uygun olmalıdır. Her maddede öğrenciden bir durumu incelemesi, kişilerin davranışlarını fark etmesi ve olası sonuçları değerlendirmesi beklenebilir. Böylece test, ezberlenmiş cevapları ölçmek yerine günlük yaşamda kullanılabilecek sosyal becerilere odaklanır.

Çoktan seçmeli sorularda, örnek bir olay anlatılıp öğrenciden uygun davranışı belirlemesi istenebilir. Örneğin, oyuna katılmak isteyen bir arkadaşını görmezden gelen çocuğun davranışı sorulabilir. Seçenekler arasında paylaşmak, davet etmek, alay etmek veya dinlememek gibi anlaşılır davranışlar bulunabilir. Bir başka soruda, arkadaşının sözünü kesen kişinin karşısındaki arkadaşını nasıl hissettirebileceği sorulabilir. Üzüntü, sevinç, şaşkınlık gibi duygu seçenekleri, öğrencinin olayla duygu arasındaki bağı kurmasına yardımcı olur.

Eşleştirme etkinliklerinde davranışlar, duygular ve sonuçlar ayrı sütunlarda verilebilir. Öğrenci, örneğin yardım etme davranışını güven veya mutluluk hissiyle; kırıcı sözleri ise üzüntü ya da incinmeyle eşleştirir. Ardından davranışın arkadaşlık ilişkisine olası etkisini belirler. Doğru-yanlış maddeleri de kısa ifadeler üzerinden hazırlanabilir: “Arkadaşım hata yaptığında onunla alay etmek sorunu çözer” gibi bir cümle, öğrencinin olumlu ve olumsuz tutumları ayırt etmesini sağlar. Yanlış ifadelerin neden uygun olmadığını konuşmak, değerlendirmeyi öğrenme fırsatına dönüştürür.

Testte sorunları onarma becerilerine de yer verilmelidir. Bir öğrenci arkadaşını istemeden kırdığında önce ne yapmalıdır? Özür dilemek, arkadaşını dinlemek ve yaşananları sakin biçimde konuşmak uygun seçenekler arasında sunulabilir. Öğrenciler, yalnızca özrün yeterli olup olmadığını değil, olumlu davranışları sürdürmenin de ilişkiyi güçlendirebileceğini fark etmelidir. Paylaşma, yardım etme ve söz hakkına saygı gösterme gibi davranışlar, arkadaşlık bağlarının yeniden kurulmasına katkı sağlar. Öğretmen, cevapları değerlendirirken öğrencilerin gerekçelerini de dinleyebilir. Böylece süreç testi, her öğrencinin düşünme biçimini görünür kılar ve sınıfta saygılı iletişim için ortak bir dil oluşturur.