2. Sınıf Ben ve Okulum Ünitesi Süreç Testi – Online Çöz
Zamanı verimli kullanmak, gün içindeki işlerimizi ve yapmak istediklerimizi uygun sırayla ve yeterli süre ayırarak yapmaktır. Bu, her dakikayı çalışarak geçirmek demek değildir. Bir günün içinde okul, ödev, yemek, dinlenme, oyun, kitap okuma ve aileyle sohbet etme gibi farklı işler bulunur. Her birine yer açtığımızda günümüz daha düzenli geçer. Örneğin okuldan eve gelince biraz dinlenebilir, sonra ödevimizi tamamlayabiliriz. Ardından oyun oynamaya veya sevdiğimiz bir kitabı okumaya zaman kalabilir. Planımız, ne yapacağımızı hatırlamamıza yardımcı olur ve telaşlanmamızı azaltır.
Günlük planımızı hazırlarken önce yapmamız gereken işleri düşünürüz. Ödevimizi bitirmek ve okul çantamızı hazırlamak gibi sorumluluklarımıza uygun zaman ayırırız. Sonra yemek yemek, dinlenmek ve oyun oynamak için de planımıza yer koyarız. Her etkinliğin ne kadar süreceğini bir büyüğümüzle birlikte belirleyebiliriz. Örneğin ödev için yeterli süre ayırıp ardından kısa bir mola vermek, yeniden işe başlamayı kolaylaştırabilir. Planımızı saat saat katı kurallarla doldurmamız gerekmez; gün içinde değişiklik olursa küçük düzenlemeler yapabiliriz. Önemli olan, ne yapacağımızı bilmek ve işlerimizi son ana bırakmamaya çalışmaktır. Böylece hem sorumluluklarımızı yerine getirir hem de kendimize keyifli zaman bırakırız.
Dinlenmek ve oyun oynamak da günün önemli parçalarıdır. Oyun oynarken hareket eder, eğlenir ve arkadaşlarımızla güzel vakit geçiririz. Kitap okumak hayal gücümüzü geliştirirken ailemizle sohbet etmek ve birlikte bir şeyler yapmak kendimizi iyi hissetmemizi sağlar. Bu etkinliklere zaman ayırmak, ödevlerimizi önemsemediğimiz anlamına gelmez. Tam tersine, günümüzü dengeli geçirmek için çalışmanın yanında bedenimizin ve zihnimizin de dinlenmeye ihtiyacı vardır. Bazen planladığımız bir iş daha uzun sürebilir; böyle durumlarda sakin olup sıradaki zamanı yeniden ayarlayabiliriz. Günlük planımızı uyguladıkça zamanı daha iyi tanır, sorumluluklarımızı aksatmadan hem öğrenmeye hem eğlenmeye fırsat buluruz.
Okuldan eve gelen bir çocuk, günün geri kalanını nasıl geçireceğine karar vermeden önce tableti eline alıp oyun oynayabilir veya video izlemeye başlayabilir. Başlangıçta kısa süreceğini düşündüğü bu etkinlik, içerikler peş peşe açıldıkça uzayabilir. Zamanın nasıl geçtiğini fark etmeyen çocuk, ödevlerini daha sonra yapacağını söyleyerek erteleyebilir. Ancak “canım isteyince başlarım” düşüncesi, ödevlerin belirli bir zamana yerleşmesini sağlamaz. Çocuk yorulana, acıkana ya da uykusu gelene kadar beklediğinde, çalışmaya ayırabileceği süre giderek azalır.
Plansızlığın ilk sonucu, ödevlerin tamamlanamaması veya aceleyle, yeterince dikkat edilmeden yapılması olabilir. Örneğin akşam yemeğinden sonra ödevlerini hatırlayan bir çocuk, birden fazla dersin çalışmasını geç saate bırakabilir. Bu sırada mola vermeye veya anlamadığı bir konuyu yeniden incelemeye fırsat kalmayabilir. Ödevler bitse bile yatış saati gecikebilir; böylece çocuğun dinlenme süresi kısalır. Yetersiz uyku, ertesi sabah hazırlanmayı zorlaştırabilir ve çocuk okulda dikkatini toplamakta, öğretmenini dinlemekte ya da verilen çalışmaları takip etmekte güçlük çekebilir. Bu durum, bir gün içindeki gecikmenin sonraki günün düzenini de etkilemesine yol açabilir.
Plansız bir akşamda yalnızca sorumluluklar değil, çocuğun sevdiği etkinlikler de olumsuz etkilenebilir. Ödevler son ana kaldığında oyun oynamaya, kitap okumaya veya aileyle vakit geçirmeye yeterli zaman kalmayabilir. Çocuk, keyif aldığı etkinlikleri ödevden sonra yapmayı beklerken günün sonunda bunlara hiç başlayamayabilir. Bu nedenle teknoloji kullanımının ölçülü olması, günlük yaşamda önemli bir yer tutar. Tablet ve video izleme tamamen yasaklanmak zorunda değildir; ancak bu etkinlikler için önceden belirlenen bir süre bulunması, okul çalışmalarının ve uykunun geri plana düşmesini önlemeye yardımcı olur. Günün akışı belirlenmediğinde çocuk, hem sorumluluklarını hem dinlenmesini hem de eğlenceyi yönetmekte zorlanabilir. Sonuçta plansızlık, tek bir ödevin gecikmesinden daha geniş biçimde günlük yaşam düzenini etkileyebilir.
Gününü önceden planlamak, ikinci sınıfa giden bir çocuğun zamanını daha bilinçli kullanmasına yardımcı olur. Çocuk, okuldan sonra hangi işleri yapacağını düşünerek ders çalışmak, ödevini tamamlamak, oyun oynamak, kitap okumak ve ailesiyle vakit geçirmek için uygun zamanlar belirleyebilir. Böylece günün tamamı yalnızca ödevle geçmez; dinlenmeye ve sevdiği etkinliklere de yer kalır. Planın saat saat ve katı kurallarla dolu olması gerekmez. Çocuğun yaşına uygun, anlaşılır bir sıralama yapması ve gerektiğinde küçük değişikliklere izin vermesi yeterlidir.
Planlı olmak, görevlerin zamanında bitirilmesini kolaylaştırır. Ödevini ne zaman yapacağını bilen çocuk, çalışmasını son ana bırakma olasılığını azaltır ve okul etkinliklerine daha hazırlıklı gider. Örneğin çantasını kontrol etmek, ertesi gün için gerekli kitapları ayırmak ya da bitirmesi gereken çalışmayı hatırlamak günlük plana eklenebilir. Böylece sorumluluklar akılda tutulur; unutulan işler ve aceleyle yapılan hazırlıklar azalır. Her tamamlanan görevin yanına işaret koymak da çocuğa ilerlemesini görme fırsatı verir. Bu küçük başarılar, düzenli çalışma alışkanlığının zaman içinde gelişmesini destekler.
Günlük plan, çocuğun kendini daha sakin ve güvende hissetmesine de katkıda bulunabilir. Yapacaklarını bildiğinde günün nasıl ilerleyeceğini tahmin eder; oyun ya da aile zamanı için de yer olduğunu görür. Tartışmadaki çocuklardan biri günün akışını önceden belirlemeyi, diğeri ise işleri aklına geldikçe yapmayı önerebilir. İkinci yaklaşım bazen esnek görünse de önemli görevlerin unutulmasına veya birikmesine yol açabilir. Plan yapmayı öneren çocuğun düşüncesi daha yararlıdır; çünkü çalışma, sorumluluk ve dinlenme zamanlarını dengeler. Bununla birlikte plan, çocuğun ihtiyaçlarına göre düzenlenebilir. Bir iş beklenenden uzun sürerse sıradaki etkinlik biraz ertelenebilir. Amaç her dakikayı doldurmak değil, zamanı daha iyi kullanarak hem görevleri hem de keyifli etkinlikleri sürdürebilmektir.
Okuldan eve dönen bir çocuğun hemen ödev başına oturması her zaman kolay olmayabilir. Bu nedenle günlük planın ilk adımlarından biri, eve gelince kısa bir dinlenme arası vermek olabilir. Çocuk bu sırada atıştırmalık yiyebilir, biraz sohbet edebilir ya da sakin bir etkinlikle rahatlayabilir. Dinlenme süresinin baştan belirlenmesi, aranın uzayıp diğer etkinlikleri aksatmasını önlemeye yardımcı olur. Ardından ödevler ve evdeki küçük sorumluluklar için gün içinde uygun, mümkün olduğunca düzenli bir zaman seçilebilir. Örneğin çantasını hazırlamak veya odasını toplamak da planın bir parçası olabilir.
Plan hazırlanırken ekran karşısında geçirilen süreye de sınır koymak yararlıdır. Televizyon, tablet veya telefon kullanımı ödevlerin, hareketin ve uykunun önüne geçmemelidir. Bununla birlikte çocukların dinlenmeye ve keyif aldıkları etkinliklere de ihtiyacı vardır. Bu nedenle oyun oynamaya, dışarıda hareket etmeye ve kitap okumaya günlük planda yer açılabilir. Etkinliklerin sırası ve süresi her ailede aynı olmak zorunda değildir; okuldan eve geliş saati, aile düzeni ve çocuğun ihtiyaçları dikkate alınarak uygun bir plan oluşturulabilir. Yatma saati de gözetilmeli, akşam etkinlikleri yeterli uykuya imkân verecek şekilde düzenlenmelidir.
Planın takip edilmesi için çocuk, bitirdiği etkinliğin yanına bir işaret koyabilir veya tamamlanan işleri küçük bir çizelgede gösterebilir. Böylece gün içinde nelerin yapıldığı kolayca görülür ve çocuk kendi sorumluluklarını izlemeyi öğrenir. Bir etkinlik beklenenden uzun sürerse ya da o gün farklı bir ihtiyaç ortaya çıkarsa plan birlikte yeniden düzenlenebilir. Her maddeyi kusursuz biçimde tamamlamak zorunlu tutulmamalı; çocuğun çabası fark edilip desteklenmelidir. Zaman planı, çocuğu sürekli kontrol etmek veya her dakikasını doldurmak için değil, günlük işleri daha anlaşılır kılmak için kullanılır. Amaç katı bir program oluşturmak değil, zamanı dengeli ve düzenli kullanmayı alışkanlık hâline getirmektir. Bu yaklaşım, sorumlulukların yanında oyun, okuma ve dinlenmenin de günlük yaşamda yer bulmasına yardımcı olur.
